Parsiland Forums
بازگشت   پارسی لند > ادبیات و تاریخ ایران > ادب و ادبیات > اشعار و دیوان

سایت پارسی لند | Parsiland Forums



  

حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی 5 مرداد 1390   #1 (لینک)
ariana21


ariana21 آواتار ها

مدیر بازنشسته
 
ariana21 آنلاین نیست.
نام واقعی: فرانک
نوشته ها: 6,257
سپاس از دیگران: 550 بار
سپاس شده: 2,429 بار
رشته دانشگاهی: صنایع غذایی
دوستان من: 27 نفر
محل سکونت: رشت
عضو پارسی لند: دي 1389
حالت من: zirak
نمایش پروفایل ariana21    نمایش آلبوم های ariana21   اضافه کردن ariana21 به لیست دوستان شما   گروه های دسته جمعی
حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی

پیشگفتار


ابوالمجد مجدود بن آدم ، سنایی غزنوی ، اگر از شعرای بزرگ نباشد ، بدون شک ، از شعرای صاحب سبک زبان پارسی است و لقب حکیم ، به قول خود او ، برازنده ی اوست :



خاک غزنی چو من نزاد حکیم

آتشی باد خوار آب ندیم

از همه شاعران به اصل و به فرع

من حکیمم ، به قول صاحب شرع



البته همه ی شاعران عارف وغیر عارف ، او را به بزرگی و پیشوایی ستوده اند .

تاریخ تولد او معلوم نیست ، عده ای 437 و گروهی 463 و بعضی 467 گفته اند که تاریخ اخیر صحیح تر به نظر می رسد.

در تاریخ وفات او نیز اختلاف است . در پایان نسخه خطی حدیقة الحقیقه ، که در کابل تحریر شده ،

تاریخ وفات 529 نوشته شده است ، اما مرحوم مدرس رضوی ، تاریخ درگذشت او را بعداز سال 535

می ذاند ، ولی بالاتفاق سال عمر او را شصت و دو سال نوشته اند .

دوران کودکی و نوجوانی را در غزنین ، در بین خانواده ای که اگر از بزرگان درباری نبوده اند ، اهل کرام بوده اند


پدری دارم از نژاد کرام

از بزرگی که هست آدم نام



آثار سنایی



1. دیوان قصاید و غزلیات و رباعیات و مقطعات ، که شامل حدود چهارده هزار بیت است . در این دیوان ،

غزلیات او ، مخصوصا قلندریات او ، جای ویژه ای در ادبیات فارسی دارد.

2. کتاب حدیقةالحقیقه ، که به نامهای الهی نامه و فخری نامه نیز مشهور است و در نوع خود از

شاهکارهای مهم ادبیات فارسی است و اولین کتاب مثنوی عارفانه است ،

که کسی پیش از آن بر این اسلوب کتابی ندوین نکرده است . حدیقه در حدود ده هزار بیت است

که متاسفانه در هنگام مرگ سنایی ناتمام بوده و مدون نگشته و بعد ازاو کسانی که در صدد جمع آن

برآمده اند ،دست رسی به ابیات کامل آن نیافته اند .

هر یک به قدری که دست رسی به ابیات آن یافته فراهم و جمع کرده اند .

3. سیر العباد الی المعاد : مثنویی عارفانه و رمزی است که نوعی سفر به عالم روحانی را می نمایاند

و می توان آن را در ردیف کتابهایی چون ارداویراف نامه و کتاب الغفران ابو العلا معری و مقدمه ای بر کمدی الهی دانته دانست .

4. کارنامه بلخ یا مطایبه نامه ، منظومه ی کوتاهی در حدود 500 بیت در بحر خفیف که سنایی غزنوی آن

را در بلخ سروده و به غزنه فرستاده است.

5. تحریمة القلم : مثنوی کوتاهی است در بحر خفیف و حدود 100 بیت که درباره ی حرمت قلم و خطاب به آن پرداخته و مسایل عرفانی دقیقی را بازگو کرده است .

6. مکاتیب سنایی : که مجموعه ای از جند نامه و مکتوبه است که سنایی به یاران خویش نوشته است.

7. طریق التحقیق

8. عقل نامه

9. مثنویهای عشقنامه و سنایی آباد ، که این سه اثر فوق را به دلایل سبک شناسی ، نمی توان از

سنایی دانست . به غیر از این مثنویها ، آثاری چون «غریب نامه » و « زاد السالکین » و «بهرام و بهروز »

نیز به سنایی رقم خورده است که مرحوم مدرس رضوی و دکتر شفیعی کدکنی ، آنها را مردود دانسته اند.



این مطلب با زحمات کاربرای این سایت جمع آوری شده است
اخلاق حکم می کند در صورت برداشت از سایت منبع را ذکر کنید!
 

آخرین ارسال ariana21
موضوع انجمن آخرین نویسنده پاسخ نمایش تاریخ آخرین نوشته
شيوه هاي افزايش ارتباط شما با ديگران مشاوره و راهنمايي ariana21 0 685 17 اسفند 1390 09:58
آیا می دانیدseo چيست؟ مهندسي كامپيوتر ariana21 0 510 17 اسفند 1390 09:44
آشنايي با انواع گردهمايي‌ها مديريت بازرگاني ariana21 1 510 17 اسفند 1390 09:37
مراحل در کسب و کار علوم اقتصادي ariana21 0 424 17 اسفند 1390 09:32
روش جدید برای مقابله با خوردگی مهندسي معدن ariana21 0 1434 7 اسفند 1390 18:29
جامعه در بیولوژی زیست شناسی ariana21 0 413 28 بهمن 1390 12:20
اقلیم شناسی به چه معناست زیست شناسی ariana21 0 586 28 بهمن 1390 12:04
تشکیل زمین از دیدگاه ژئوشیمی زمين‌شناسي ariana21 0 513 26 بهمن 1390 13:59
کاهش صدمه های ناشی از الکتریسیته ساکن فیزیک ariana21 0 412 26 بهمن 1390 13:53
معرفی نیم رسانای مستقیم و غیر مستقیم فیزیک ariana21 0 396 26 بهمن 1390 09:58

حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی 5 مرداد 1390   #2 (لینک)
ariana21


ariana21 آواتار ها

مدیر بازنشسته
 
ariana21 آنلاین نیست.
نام واقعی: فرانک
نوشته ها: 6,257
سپاس از دیگران: 550 بار
سپاس شده: 2,429 بار
رشته دانشگاهی: صنایع غذایی
دوستان من: 27 نفر
محل سکونت: رشت
عضو پارسی لند: دي 1389
حالت من: zirak
نمایش پروفایل ariana21    نمایش آلبوم های ariana21   اضافه کردن ariana21 به لیست دوستان شما   گروه های دسته جمعی
پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی

در توحید باری تعالی







ای درون پرور برون آرای

وی خرد بخش بی خرد بخشای

خالق و رازق زمین و زمان

حافظ و ناصر مکین و مکان

همه از صنع تو مکان و مکین

همه در امر تو زمان و زمین

آتش و آب و باد و خاک سکون

همه در امر قدرتت ، بی چون

عرش تا فرش جزو مبدع توست

عقل با روح ، پیک مسرع توست

در دهان هر زبان که گردان است

از ثنای تو اندرو جان است

برتر از وهم و عقل و حس و قیاس

چیست جز خاطر خدای شناس ؟

هر کجا عارفی است در همه فرش

هست چون فرش ، زیر نعلش ، عرش

هرزه داند روان بیننده

آفرین جز به آفریننده

آن که داند ز خاک ، تن کردن

باد را دفتر سخن کردن

همه از او و بازگشت بدو

خیر و شر جمله سرگذشت بدو

او ز ناچیز ، چیز کرد تو را

خوار بودی ، عزیز کرد تو را

هیچ دل را به کنه او ره نیست

عقل و جان از کمالش آگه نیست

دل عقل از جلال او خیره

عقل جان با کمال او تیره

نفس ، در موکبش ره آموزی است

عقل در مکتبش نوآموزی است

چیست عقل اندرین سپنج سرای

جز مزوّر نویس خط خدای

نیست از راه عقل و وهم و حواس

جز خدای ، ایچ کس خدای شناس

عزّ وصفش که روی بنماید

عقل را جان و عقل برباید

عقل کانجا رسید ، سر بنهد

مرغ کانجا پرید ، پر بنهد

هر چه را هست گفتی از بن و بار

گفتی « او » را شریک ، هش می دار !

چند از این عقل ترّهات انگیز ؟

چند از این چرخ و طبع رنگ آمیز ؟

عقل را خود ، به خود چو راه نمود

پس به شایستگی و را بستود

کاوّل آفریده ها عقل است

برتر از برگزیده ها عقل است

عشق را داد هم به عشق ، کمال

عقل را کرد هم به عقل ، عقال

عقل مانند ماست سر گردان

در ره کنه او چو ما حیران

عقل عقل است و جان جان است او

آنکه زین برتر است ، آن است او

با تقاضای عقل و نفس و حواس

کی توان بود کردگار شناس ؟

گر نه ایزد ورا نمودی راه

از خدایی کجا شدی آگاه ؟

پس چو مطلوب نبود اندر جای

سوی او کی بود سفرت از پای

سوی حق ، شاه راه نفس و نفس

آینه دل ز دودن آمد و بس

آینه ی دل ز رنگ کفر و نفاق

نشود روشن از خلاف و شقاق

صیقل آینه یقین شماست

چیست محض صفاء ؟ دین شماست

پیش آن کش به دل شکنی نبود

صورت و آینه ، یکی نبود

گر چه در آینه به شکل بوی

آنکه در آینه بود نه توی

دگری تو ، چو آینه دگرست

آینه از صورت تو بی خبرست

« هر که اندر حجاب جاویدست

مثل او چو بوم و خورشیدست

گر ز خورشید ، بوم ، بی نیروست

از پی ضعف خود ، نه از پی اوست

نور خورشید در جهان فاش است

آفت از ضعف چشم خفّاش است »

گرت باید که بر دهد دیدار

آینه کژ مدار و روشن دار

کافتابی که نیست نور دریغ

آبگینت نماید اندر میغ

یوسفی از فرشته نیکوتر

دیو رویی نماید از خنجر

حق ز باطل معاینه نکند

خنجرت کار آینه نکند

صورت خود در آینه ی دل خویش

به توان دید ، از آن که در گل خویش

بگسل آن سلسله که پیوستی

که ز گل دور چون شدی ، رستی

زان که گل مظلم است و دل ، روشن

گل تو گلخن است و دل ، گلشن

 
حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی 5 مرداد 1390   #3 (لینک)
ariana21


ariana21 آواتار ها

مدیر بازنشسته
 
ariana21 آنلاین نیست.
نام واقعی: فرانک
نوشته ها: 6,257
سپاس از دیگران: 550 بار
سپاس شده: 2,429 بار
رشته دانشگاهی: صنایع غذایی
دوستان من: 27 نفر
محل سکونت: رشت
عضو پارسی لند: دي 1389
حالت من: zirak
نمایش پروفایل ariana21    نمایش آلبوم های ariana21   اضافه کردن ariana21 به لیست دوستان شما   گروه های دسته جمعی
پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی

کوران و احوال فیل



بود شهری بزرگ در حد غور

و اندر آن شهر ، مردمان همه کور

پادشاهی در آن مکان بگذشت

لشکر آورد و خیمه زد بر دشت

داشت پیلی بزرگ ، با هیبت

از پی جاه و حشمت و صولت

مردمان را ز بهر دیدن پیل

آرزو خاست ، زان چنان تهویل

چند کور از میان آن کوران

بر پیل آمدند ، از آن عوران

تا بدانند شکل و هیات پیل

هر یکی تازیان در آن تعجیل

آمدند و به دست می سودند

زان که از چشم بی بصر بودند

هر یکی را به لمس، بر عضوی

اطلاع اوفتاد بر جزوی

هر یکی صورت محالی بست

دل و جان در پی خیالی بست

چون بر اهل شهر ، باز شدند

برشان دیگران فراز شدند

صورت و شکل پیل ، پرسیدند

و آنچه گفتند ، جمله بشنیدند

آن که دستش به سوی گوش رسید

دیگری حال پیل از او پرسید ،

گفت : شکلی است سهمناک ، عظیم

پهن و صعب و فراخ ، همچو گلیم

وان که دستش رسید زی خرطوم

گفت : گشته است مر مرا معلوم ،

راست چون ناودان میانه تهی است

سهمناک است و مایه ی تبهی است

وان که را بد ز پیل ، ملموسش

دست و پای سطبرر بوسش ،

گفت: شکلش ، چنان که مضبوط است

راست ، همچو عمود مخروط است

هر یکی دیده جزوی از اجزا

همگان را فتاده ظنّ خطا

هیچ دل را ز کلی اگه نی

علم ، یا هیچ کور همره نی

جملگی را خیالهای محال

کرده مانند غتفره به جوال

از خدایی خلایق آگه نیست

عقلا را درین سخن ره نیست
 
حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی 5 مرداد 1390   #4 (لینک)
ariana21


ariana21 آواتار ها

مدیر بازنشسته
 
ariana21 آنلاین نیست.
نام واقعی: فرانک
نوشته ها: 6,257
سپاس از دیگران: 550 بار
سپاس شده: 2,429 بار
رشته دانشگاهی: صنایع غذایی
دوستان من: 27 نفر
محل سکونت: رشت
عضو پارسی لند: دي 1389
حالت من: zirak
نمایش پروفایل ariana21    نمایش آلبوم های ariana21   اضافه کردن ariana21 به لیست دوستان شما   گروه های دسته جمعی
پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی

اندر درجات




جانت را دوزخ آشیانه مکن

خاطرت را محال خانه ، مکن

گرد بیهوده ومحال، مگرد

بر در خانه ی خیال ، مگرد

از خیال محال ، دست بدار

تا بدان بارگه بیابی بار

کان سرای بقا ، برای تو است

وین سرای فنا ، نه جای تو است

در جهان ، زشت و نیکو و چپ و راست

نا خلف زادگان آدم راست

پایه ،بسیار سوی بام بلند

تو به یک پایه چون شوی خرسند ؟

پایه اول اندرو حلم است

کاو به تحقیق ، خواجه ی علم است

جمع کردی بر اولین پایه

خرد و جان و صورت و مایه

تو ، حقیقت بدان ، که در عالم

از برای نتیجه آدم ،

نیست از بهر آسمان ازل

نردبان پایه ، به ز علم و عمل

علم داری ، به حلم باش چو کوه

مشو از نائبات دهر ، ستوه

علم بی حلم ، شمع بی نور است

هر دو با هم چو شهد و زنبور است

شهد بی موم رمز احرار است

موم بی شهد ، بابت نار است

بر گذر زین سرای کون و فساد

ببر از مبدا و برو به معاد
 
حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی 5 مرداد 1390   #5 (لینک)
ariana21


ariana21 آواتار ها

مدیر بازنشسته
 
ariana21 آنلاین نیست.
نام واقعی: فرانک
نوشته ها: 6,257
سپاس از دیگران: 550 بار
سپاس شده: 2,429 بار
رشته دانشگاهی: صنایع غذایی
دوستان من: 27 نفر
محل سکونت: رشت
عضو پارسی لند: دي 1389
حالت من: zirak
نمایش پروفایل ariana21    نمایش آلبوم های ariana21   اضافه کردن ariana21 به لیست دوستان شما   گروه های دسته جمعی
پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی پاسخ : حدیقة الحقیقه سنایی غزنوی

حکایت مرغ با گبر



آن بنشنیده ای که بی نم ابر

مرغ ، روزی بیافت از در گبر

گبر را گفت ، پس مسلمانی

زین هنر پیشه ای ، سخن دانی

« کز تو این مکرمت بنپذیرند

مرغکان گر چه دانه بر گیرند »

گبر گفت : ار مرا بنگزیند

آخر این رنج من همی بیند

زان که او مکرم است و با احسان

نکند بخل با کرم ، یکسان

دست در باخت در رهش ، جعفر

داد ایزد به جای دستش ، پر

کار تو جز خدای نگشاید

به خدای ار ز خلق هیچ آید!

تا توانی ، جز او به یار مگیر

خلق را هیچ در شمار مگیر

خلق را هیچ تکیه گاه مساز

جز به درگاه او پناه مساز

کاین همه تکیه جایها ، هوس است

تکیه گه ، رحمت خدای ، بس است

اول از بهر عشق دلجویش

سر ، قدم کن چو کلک و می جویش
 
برچسب ها
الحقیقه, حدیقة, سنایی, غزنوی

  


کاربران در حال دیدن موضوع: 1 نفر (0 عضو و 1 مهمان)
 

(نمایش همه كاربراني كه از اين موضوع بازدید نمودند: 1 نفر
ariana21
ابزارهای موضوع جستجو در موضوع
جستجو در موضوع:

جستجوی پیشرفته
نحوه نمایش امتیاز به این موضوع
امتیاز به این موضوع:

انتخاب سریع یک انجمن


دانلود فایل,مقاله, سورس کد

Powered by vBulletin, Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
All right reserved ©2009 - 2014, Parsiland.com
کپی برداری از این سایت به هر نحو ممنوع می باشد!

Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net

Parsiland Search Engine Garde